Phương pháp dạy một số bài toán nâng cao về diện tich

A. Phần mở đầu
Lý do chọn đề tài:
Sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ trên thế giới cũng như nước ta hiện nay, đòi hỏi chúng ta có một đội ngũ cán bộ khoa học trẻ có tài năng trí tuệ đảm nhiệm trọng trách đưa đất nước tiến lên tránh nguy cơ tụt hậu và đuổi kịp các nước trên thế giới.
Muốn làm được điều đó, việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tài phải được bắt đầu quan tâm ngay từ bậc tiểu học, vì đây là "cái nôi" tri thức đầu tiên và là bậc học quan trọng đặt nền móng cho sự hình thành nhân cách của mỗi học sinh. Toán học có vị trí đặc biệt trong việc thực nhiện mục tiêu đó. Với tư cách là một khoa học nghiên cứu về một mặt của thế giới hiện thực, toán học có một hệ thống kiến thức cơ bản và phương pháp nhận thức cần thiết cho đời sống sinh và lao động. Đó là công cụ không thể thiếu được để học các môn học khác và nhận thức thế giới xung quanh.
Việc bồi dưỡng năng lực học tập môn toán ở tiểu học là một nhiệm vụ có tầm quan trọng đặc biệt. Vấn đề này đã được nhiều tác giả bàn đến và có nhiều chuyên đề về: số tự nhân, phân số, số thập phân, các chuyên đề toán học có nội dung hình học... nhằm đóng góp phần nhỏ bé vào các hoạt động này, tôi đã chọn chuyên đề "Các bài toán nâng cao về diện tích" để nghiên cứu phương pháp dạy học giải các bài toán đó cho học sinh tiểu học bởi vì theo tôi:
1. Dạy học về các yếu tố hình học là một trong năm kiến thức rất quan trọng của chương trình toán ở tiểu học. Các bài toán có nội dung hình học thì phần lớn là các bài toán về diện tích.
2. Dạy học các bài toán nâng cao về diện tích có ưu thế đặc biệt trong việc phát triển tư duy logic, óc quan sát, trí tưởng tượng không gian và khả năng sáng tạo cho học sinh tiểu học. Chính vì vậy mà các bài toán về diện tích ở trình độ nâng cao tỏ ra có sức hấp dẫn mạnh mẽ nhất đối với những đối tượng học sinh có năng lực toán ban đầu.
3. Dạy học và học các bài toán nâng cao về diện tích còn là một cơ hội rất thuận lợi để phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng lực toán học. Chỉ khi giải các bài toán nâng cao thì tài năng của các em mới được bộc lộ và phát triển.
4. Một lý do quan trọng nữa thôi thúc tôi chọn đề tài "Phương pháp dạy học giải các bài toán nâng cao về diện tích ở tiểu học" là thực tế ở tiểu học hiện nay vấn đề này chưa được quan tâm đúng mức nên chưa phát huy được ưu thế của học toán nâng cao về diện tích đối với việc phát triển trí tuệ của học sinh.
5. Tôi mong muốn được góp phần vào việc giải quyết phần nào những khó khăn khi dạy học giải bài toán nâng cao về diện tích giúp cho các em học giỏi môn học mà mình yêu thích.
B. Phần nội dung

Chương I: Vấn đề dạy học giải các bài toán nâng cao về diện tích ở tiểu học.
I. Phân biệt bài toán cơ bản và bài toán nâng cao về diện tích
1. Bài toán cơ bản
Bài toán cơ bản là những bài toán mà yêu cầu về kiến thức và kỹ năng không cao so với trình độ học sinh trung bình phù hợp với đối tượng đại trà. Các bài tập này được xây dựng thành hệ thống trong sách giáo khoa sau mỗi bài học cụ thể. Việc giải những bài toán này là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả những đối tượng học sinh.
Bài toán cơ bản chứa đựng những kiến thức trọng tâm, cần thiết nhất để học sinh nắm vững bài học. Nó vừa là cốt lõi, xương sống để từ đó phát triển xây dựng thành bài toán nâng cao tuỳ theo mức độ. Khi giải quyết bài toán cơ bản không đòi hỏi học sinh phải suy luận sáng tạo mà chỉ cần các em nắm vững các khái niệm, công thức cơ bản vận dụng lắp ghép thay số và tính toán chính xác là đạt yêu cầu.
Hệ thống các bài toán cơ bản trong sách giáo khoa được sắp xếp tương đối hợp lý (từ đơn giản đến phức tạp). Việc giải các bài tập cơ bản giúp học sinh củng cố được các kiến thức vừa được học, giúp cho các em ghi nhớ và khắc sâu các khái niệm, công thức. Việc thực hành giải toán còn rèn luyện cho học sinh các thao tác, kỹ thuật tính toán, đo vẽ hình...
Ví dụ: Trong SGK toán 5 trang 125
Bài "Diện tích hình tam giác"
Các bài tập từ 1 đến 3 sau phần bài học chính là các bài tập cơ